Bu terim, karın boşluğunu çevreleyen periton zarının akut iritasyonu (tahriş olması nedeniyle uyarılması) sonucu ortaya çıkan belirti ve bulguların tümü için kullanılmaktadır.

Periton zarının iritasyonunun nedeni, karındaki bir yaralanma olabileceği gibi, yaralanma olmaksızın içorganların hastalıkları da olabilir.

Akut karın, genellikle, aniden ortaya çıkan ve çabuk ilerleyen bir sorundur.

Çok acil (urgent) veya acil tedaviye gereksinim vardır. Bu tedavi ameliyat da olabilir

ABDOMİNAL KATASTROF (BATIN FACİASI)
Aniden başlayan ve çok şiddetli olan akut batın için kullanılan bir deyimdir.

AKUT BATINDA AABT’ NİN SORUMLULUKLARI

· Karındaki ağrı ve hassasiyet nedeniyle, akut karın vakası olduğunu saptayabilmek

· Kesin tanı koyma çabasıyla alanda vakit kaybetmemek; örnek: apandisit veya dış gebelik rüptüründen hangisi olabileceğini daha ayrıntılı araştırmak amacıyla vakit kaybetmemek gibi.

· Hastayı mümkün olduğunca çabuk, acil servise götürmek

UNUTMAYIN: akut batında kesin tanı ancak hastanede, çeşitli tetkik ve muayene yöntemleriyle konulabilmektedir. Bazen bunlara rağmen kesin tanı koymak mümkün olamamaktadır.

AKUT BATINDA BELİRTİLER

· Bölgesel ve/veya yaygın ağrı vardır

· Yansıyan ağrı olabilir

· İştahsızlık, bulantı, kusma

· İleus (Barsak paralizi)

· Sıvı kaybı(dehidratasyon)

· Hasta genelde sessizdir ve ağrı nedeniyle hareket etmekten kaçınır, dizlerini karnına çekerek ve kıvrılarak yatar

AKUT BATINDA BULGULAR

· Hızlı ve yüzeysel solunum (taşipne); dispne

· Taşikardi

· Düşük kan basıncı (hipotansiyon)

· Karında yerel veya yaygın hassasiyet

· Gergin karın

· Vücut ısısında artış

· Konstipasyon (kabızlık)

PERİTONUN SİNİRLERİ

Pariyetal Peritonun sinirleri
karın derisinin sinirleri ile aynı duyumları (ağrı, dokunma, basınç, ısı vb) algılarlar. Bundan dolayı pariyetal peritonun sensoryal (his=duyu) sinirleri, ağrıyı odakladıklarından, iritasyon noktasının daha doğru tespit edilmesini sağlarlar
Visseral Peritonun sinirleri
otonom sinir sistemi tarafından yönetilirler. Bu sinirler, herhangi bir duyuma daha az odaklanırlar. Kolik tarzında veya yansıyan ağrıda olduğu gibi

YANSIYAN AĞRI

Visseral peritonun sinirleri;

yangılı ve gerilmiş organın peritoneal yüzeyinin iritasyonuna bağlı olarak, gerilme ya da basınç algılandığında, ağrının uzak bir noktadan hissedilmesidir,

Örnek: safra kesesi ağrısının sırta vurması (yansıması)

EN SIK RASTLANAN YANSIYAN AĞRILAR
SORUN
YERLEŞIM
YANSIMA

Kolesistit
Sağ üst kadran
Sağ omuz

Apandisit
Sağ alt kadran
Göbek

Dalak rüptürü
Sol üst kadran
Sol omuz

AKUT BATIN DÜŞÜNÜLEN HASTANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

GÖZLE MUAYENE (İNSPEKSİYON):

Karındaki distansiyona (şişkinliğe ve gerginliğe) bağlı olarak hastanın sessizliği ve/veya huzursuzluğu, hareket etmekten kaçınması ve dizlerini karnına çekerek kıvrılmış halde yan yatması;

Hastanın karnında şekil bozukluğu, morluk veya başka renk değişikliği, geçirilmiş ameliyat izi vs. yönünden değerlendirme yapılır

ELLE MUAYENE (PALPASYON):

Karın kaslarında sertlik (muskuler rijidite), karın kaslarının yumuşaklığı, yaygın veya yerel hassasiyet, özellikle Abdominal Aorta Anevrizma Rüptürünü teşhise yarayan ele gelen atımlı kitle, defans (muayene esnasında hastanın karnını koruma amaçlı kasması).

Bunlar, Akut batın tanısını koymak üzere saptanması gereken çok önemli ipuçlarıdır.

Barsak seslerinin dinlenilmesi, alanda acil bakımı yönlendirecek bir ipucu olmadığından ve zor duyulduğundan, özellikle vakit kaybedilmemesi açısından önerilmemektedir

PERİTONİTE (PERİTONEAL İNFLAMASYONA) NEDEN OLAN ETKENLER

· İltihap – irin

· Kan

· Feçes

· İdrar

· Amniyotik sıvı

· Ölü hücreler

· Mide asidi ve içeriği

· Barsak enzimleri veya barsak içeriği

· Pankreatik enzimler

· Safra

· İltihaplanmış doku

AKUT BATINDA ACİL BAKIM

· Kesin tanı koyma girişimlerinden kaçının

· Soluk yolunun açık olmasını ve açık kalmasını sağlayın,

· Kusma olasılığına karşı önleminizi alın

· Hastanın yaşamsal bulgularına göre gereksindiği yoğunlukta oksijen verin

· İç kanama ve Hipovolemik şok olasılığına karşı uyanık olun, takip ve tedbirlerinizi aksatmayın

· Ağızdan hiçbir şey vermeyin; susama hissi fazlaysa, dudaklarını ve dilini ıslak gazlı bezle silin

· Ağrı kesici(analjezik) veya sakinleştirici (sedatif) vermeyin

· PQRST ile ağrı öyküsünü ayrıntılı alarak kaydedin

· Hastanın rahat ettiği pozisyonda olmasına özen göstererek acilen hastaneye nakledin

Alanda asla rebound muayenesi yapmayın! Rebound: özellikle hassasiyeti olan hastanın karnına parmaklarla iyice bastırdıktan sonra birdenbire ortaya çıkan şiddetli ağrıdır. Bazen ağrının şiddetiyle hasta bilincini kaybedebilir