AMBULANS VE BULAŞICI HASTALIKLAR
AMBULANSIN VE KULLANILAN ARAÇ-GEREÇLERİN BAKIMI
Ambulansınız, aletlerin yüzeyine yerleşen bakteriler nedeniyle bir enfeksiyon kaynağı olabilir. Düzenli bir temizlik programı ile aracınızda bakterilerle teması veya bulaşmayı en aza indirebilirsiniz. Temizlikte, yıkama ve dezenfeksiyon iki önemli adımdır.
TEMİZLİK: Yüzeydeki görülebilir artıkların, fiziksel olarak uzaklaştırılmasıdır. Temizlik su ve sabun (veya deterjan) kullanılarak yapılır. Yüzeyler dezenfekte edilmeden önce, iyice temizlenmelidir. Temizlik yaparken kıyılar, köşeler, birleşme yerleri gibi kir ve yağların birikmeye elverişli olduğu yerler, özellikle daha dikkatli temizlenmelidir. Ambulans yıkandıktan (veya silindikten) sonra, iç yüzeyleri kimyasal dezenfektan kullanılarak dezenfekte edilmelidir. Böylece aracın içindeki patojen mikroorganizmalar yok edilerek, çapraz enfeksiyon önlenmiş olur. Çapraz enfeksiyon, bulaşıcı hastalığın, aseptik koşullara uygun çalışmayan sağlık personeli tarafından, bir hastadan diğerine bulaştırılmasıdır.
BULAŞICI HASTALIĞI OLAN HASTA TAŞINDIĞINDA AMBULANSIN TEMİZLENMESİ:
Bulaşıcı hastalık tanısı konmuş veya şüphelenilen hasta taşındığında, taşıma işlemi bittikten sonra, ambulans mutlaka temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.
Eğer, her hasta taşıma sonrasında, aracınızı siler ve temizlerseniz, bulaşıcı hastalığı olan hasta taşıdıktan sonra yoğun temizlik ve dezenfeksiyon yapmak zorunda kalmazsınız.
Temizlik yaparken, özellikle en çok kullanılan alanda yoğun temizlik yapılmalıdır.
Ambulansın havalandırılması mutlaka gerekli değildir.
Enfekte materyellerle temas eden tüm malzemeler özel işlem gerektirir. Örneğin, HBV teşhisi konmuş bir hastanın kanı çarşafa bulaşırsa, çarşaf özel kirli torbasına konularak üzerine “Enfekte” etiketi yapıştırılır veya yazılır. Çalışma saatleri içinde sık gelen çağrılar nedeniyle, vakit kısıtlı olduğundan, temizlik ya ambulans istasyonuna dönerken veya diğer hastaya giderken yolda iken yapılmalıdır.
ENFEKTE MATERYALLERİN ENFEKSİYON OLUŞTURMAMASI İÇİN ALINACAK ÖNLEMLER:
Enfekte materyeller, hastanın soluk yolu ve ağız salgıları(sekresyonları), yara akıntıları, kanı, idrarı ve dışkısı ile temas eden tüm malzemelerdir. Enfekte materyel, özel işleme tabi tutulur. Bu özel işlemler aşağıda sıralanmaktadır.
¯ Her hastaya giderken mutlaka tek kullanımlık (disposable) eldiven giyin. Özellikle hastanın kanı veya vücut salgıları ile temas edilecekse.
¯ Hastada kullanılmış veya hastanın sekresyonu/kanı ile bulaşmış tüm pansuman malzemelerini ve doku artıklarını bir torbaya koyarak, yakılmak üzere “enfekte” şeklinde etiketleyin
¯ Çarşaf, yastık kılıfı, battaniye vd. kumaş cinsi malzemeleri, kirli çamaşır torbasına koyup ağzını bağladıktan sonra, üzerine “enfekte” etiketi yapıştırın.
¯ Tek kullanımlık olan iğne ve enjektörleri atarken, size veya başkalarına batarak enfekte etmemeleri için, özel kutulara ya da boşalmış serum şişesine atın. Kullandığınız ilaç ampullerini de bu kutulara atarak yaralanmaları önleyebilirsiniz.
UNUTMAYIN Kİ: sağlık personeline HBV ve HIV bulaşmasına neden olan en önemli etken, hastaya kullanılan iğne uçlarının batmasıdır.
¯ Tekrar kullanılabilen, maske, ambu, laringoskop ucu(blade) vd, malzemeleri kullandıktan sonra kirlerini su ile akıtın. Sabunlu veya deterjanlı su ile yıkayın. Sterilizasyon için hastaneye verecekseniz hastanenin istediği koşullara uygun olarak saklayın. Eğer, kendiniz dezenfekte ederek kullanacaksanız, o zaman sabunlu su ile yıkadıktan sonra duru sudan geçirerek iyice durulayın. Kurulanabilir özellikte ise, sırf o amaçla kullanılan temiz bezle kurulayın, aksi halde suyunu akıttıktan sonra dezenfektan içine koyun. Daha öncede anlatıldığı gibi sabun veya deterjan dezenfektanın etkisini yok edeceği için, durularken özen gösterilmelidir. Yıkanan malzeme kurulanmazsa, içine konduğu dezenfektanın, su oranı artacağından yoğunluğunu dolayısıyla da etkisini azaltır. Dezenfektanı hazırlarken ölçülere harfiyen uyarak ve taze olarak hazırlayın. Malzemeyi, dezenfektan içinde, prospektüste önerilen süreye uygun olarak bekletin. Az beklettiğinizde sonuç almayabilirsiniz. Çok beklettiğinizde malzeme zarar görebilir. Malzemeyi, süre tamamlandıktan sonra dezenfektandan çıkarın ve hava akımıyla kuruyabileceği bir yere koyun veya asın. Eğer, malzeme hastanın mukozasına temas edecekse, bu gibi durumlarda dezenfektandan çıkardıktan sonra steril distile su veya SF ile durulayın. Son yıllarda malzeme dezenfeksiyonu için genellikle Presept tabletler veya Savlon kullanılmaktadır. Savlon hazırlanırken; 990 ml distile su + 10 ml Savlon = % 1’lik Savlon çözeltisi elde edilir. Pratik olarak, 1 litrelik distile su şişesi içinden enjektörle 10 ml su çekilir, yerine 10 ml Savlon enjekte edilir. Dezenfektanlar, hastanelerde genellikle eczanelerde sulandırılarak bidonlara dolduruluyor ve size bu şekilde teslim ediliyor. Bu gibi durumlarda, kullanacağınız günlük miktarı küçük bir kaba koyduktan sonra ağzını sıkıca kapatıp kapalı bir yere kaldırın. İçinde malzeme dezenfekte ettiğiniz dezenfektanı bir daha kullanmayıp dökün. Dezenfektanı siz hazırlayacaksanız, steril distile su ile sulandırın. Elinizin altında steril distile su kalmamışsa, temiz musluk suyu kullanılabilir.
¯ Dezenfeksiyon, sterilizasyon ve enfekte malzemelerin paketlenmesi işlemleri konusunda çalıştığınız kurumda protokol oluşturulmuşsa veya enfeksiyon kontrol komitesi önerileri varsa, öğrenin ve uygulayın. Yoksa, siz bir protokol oluşturun veya oluşturulması için çaba harcayın.
UNUTMAYIN Kİ: Sizin çöpünüz normal bir çöp değil enfeksiyon kaynağı olabilecek bir çöptür ve özel olarak imha edilmektedir. Hem çevrenizi hem de kendinizi enfeksiyondan korumak için çöplerin uygun biçimde imha edilmesi için mutlaka protokol oluşturun.